venetië-gold mask from venice - sun -shutterstock_9339874

 

MAINSTAY HERITAGE

 

'Individueel' Europees erfgoed

‘Mainstay Heritage’ is een project dat het Europese erfgoed ontsluit door er literair betekenis aan te geven. Het gaat dus niet om feitelijke beschrijvingen van materieel en immaterieel erfgoed. Dit soort ‘technische’ informatie is al op veel plekken voorhanden.

‘Mainstay Heritage’ wil zoveel mogelijk mensen kennis laten maken met de schatten die de Europese cultuur heeft voortgebracht. En last but not least mensen confronteren met de unieke relatie die ze kunnen aangaan met dat erfgoed. Dit door met literaire middelen nieuwe betekenissen aan het Europese erfgoed te hechten en zo een omslag voort te brengen. Met andere woorden: een kunstvorm (literatuur) benutten om andere vormen van kunst opnieuw ‘op te laden’, er een betekenis aan te geven die de alledaagse kennis en clichés vermijden en met nieuwe invalshoeken interesse aan te wakkeren en een andere, persoonlijker kijk op het erfgoed te stimuleren.

De Stichting Met Kunst Meer Mens activeert hiermee het werkkader dat ze in haar visie voor ‘Kunst, cultuur en erfgoedbeleving’ heeft geselecteerd, namelijk Sense of Place.

Om zoveel mogelijk mensen te bereiken is ervoor gekozen om een website te creëren als podium c.q. etalage voor alle culturele hoogtepunten van Europa, met als leidraad de werelderfgoedstatus van UNESCO en de nominatielijsten van kandidaten voor zo’n status.

venetië-gold mask from venice - sun -shutterstock_9339874

Een website voor identificatie

Te vaak wordt aangenomen dat een cultureel object zijn eigen betekenis uitdraagt. De Eiffeltoren is een slanke ijzeren siertoren die als icoon voor Parijs geldt. Liverpool is een havenstad met een historie van slavenhandel en emigrantenverschepingen. Praag heeft een bijzonder goed bewaard gebleven binnenstad. Al deze dingen zijn feitelijk waar maar geven het Europese erfgoed tegelijk ook een enorme clichéwaarde.

De stichting wenst met het project ‘Mainstay Heritage’ voorbij de clichés te gaan en het Europese erfgoed te ‘stempelen’ met nieuwe identiteit. Ofwel: de identiteit van cultureel erfgoed te vervangen door identificatie. Identificatie als een dynamisch proces van het leggen, onderhouden en verbreken van verbindingen. Identificatie ook vanuit een subjectieve benadering van het cultuurgoed. En daar past een literaire invalshoek prima bij, immers: literatuur is een kunstvorm die juist niet veralgemeniserend maar zeer subjectief eigen observaties en meningen voortbrengt.

 

venetië-gold mask from venice - sun -shutterstock_9339874

Zo leert de bezoeker van de website dat erfgoed an sich waardeloos is want dat de waarde en de betekenis ligt in ‘the eye of the beholder’, degene dus die het erfgoed bekijkt en interpreteert. Via de literaire teksten bij elke jigsaw van de Europese erfgoedpuzzel leert de lezer dat het ook hem of haar vrij kan staan in identificatie te treden met zulk erfgoed. En dat, naar het literaire voorbeeld, een eigen visie niet alleen mogelijk is maar zelfs wenselijk is. Kort gezegd: de gebruiker van de website leert keer op keer dat erfgoed niet bestaat uit algemene clichés maar dat er een unieke, betekenisvolle relatie ontstaat, elke keer als je je met een stukje erfgoed identificeert.

 

venetië-gold mask from venice - sun -shutterstock_9339874

Met andere woorden: een ieder ‘stempelt’ erfgoed op een eigen, betekenisvolle manier. Cultureel erfgoed gaat zo ‘leven’ voor mensen. In de woorden van Sense of Place: “erfgoed moet begrepen worden als een sociale en culturele constructie, die steeds weer wordt geschapen en herschapen door sociale relaties, processen en ontkenningen”

Eigenaarschap

portrettenFulllengthofthoughtfulyoungfemaleartistwithpaintingsinworkshopshutterstock145804742

Je maakt je culturele objecten en/of processen eigen, op het moment dat je er een persoonlijke relatie mee aangaat. De literair getinte teksten bij elke culturele plaats of elk object geven je steeds als voorbeeld dat er andere waarden bestaan dan de veralgemeniserende clichéwaarden.
Je wordt vervolgens uitgenodigd je eigen verhaal daarover te maken (of gedicht, of tekening of video) dat door de redactie dan aan de relevante cultuurplaats wordt toegevoegd.
Vanuit een eigen, subjectieve identificatie activeer je zo je ‘eigenaarschap’. De Eiffeltoren verliest zo aan algemene betekenis maar wint aan specifieke betekenis, dat wat jij er namelijk door eigen, persoonlijke betekenis aan toedicht. En zo leer je eigenaar te worden van alle schatten die cultureel Europa koestert.

 

Transformatie

mainstayGrazmuseum

Netwerken en stromen (space of flows) nemen steeds meer en sneller de plaats in van de historische gewortelde, ruimtelijke organisatie van onze samenleving (space of places, in het project Mainstay Heritage: space of cultural places). Dit proces zorgt voor enerzijds verregaande individualisering met als reactie daarop een herrijzend en net zo vergaand groepsbesef (o.a. religieus fundamentalisme, herrijzend nationalisme). Tussen deze twee uitersten dreigen de traditionele instellingen van de samenleving in elkaar te storten. De Stichting wenst met het project een transformatie op gang te brengen: meer eigen identificatie met culturele ‘space of places’ vanuit één grote Europese broederschap. Vandaar ook dat het project Europees erfgoed omhelst.

 

 

Empowerment

portrettenWomanstandinginthegalleryandwatchingartshutterstock149653742

Doel is het vergroten van de leefomgeving van het individu en zo empowerment te vergroten. De vergroting van die leefomgeving wordt bereikt door het individu kennis te laten maken met de collectieve geschiedenis van het werelddeel waarin het individu zich bevindt: Europa. En zo onderscheidingswaarde te stimuleren: wat maakt een bepaald kasteel, een concentratiekamp, een klooster, een bepaald ambacht of een traditie nu juist bijzonder voor jezelf? En in de spiegel die zo wordt voorgehouden, kun je meer leren over jezelf dan je had verwacht. Cultureel erfgoed maakt je zo zekerder van jezelf, omdat je uit dat erfgoed dingen haalt waarvan je eerder niet wist, dat je ze in je had. Door kennismaking met Europees cultureel erfgoed wordt je besef van je sociale waarde (verbinding met anderen, identiteitsvorming) versterkt, van je historische waarde (verbinding met het verleden) bekrachtigd en van je symbolische waarde (overdrachtsplaatsen van betekenis) verdiept. Empowerment, dus..